HOME  |  WEGWIJZER   |   CONTACT   |   MIJN GEGEVENS   |   ZOEKEN

INLOGGEN   |   WORD GRATIS LID!

  • SuperVoices 2017
  • VoicEmail
 
 
   
       
 

   HOTLINKS

VOCAL PLAZA! - LEESTAFEL

 
Een eigen cd uitbrengen is de droom van veel koren. ZINGmagazine duikt in de wereld van het geluid. Deel 2: masteren. De mastering engineer: ‘Ik slijp de ruwe kantjes van een opname’

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Zing mee met SuperVoices
ZinGdex
Zing.nl LedenService
Vocale abonnementen
Koorarrangementen
   

Een eigen CD Masteren

 
   
 

 

We weten we het allemaal: een mooie cd-opname kun je het beste door pro-fessionals laten maken, met goede microfoons en in een mooie akoesti-sche ruimte. Maar ja, dat kost geld. Dus vallen we terug op een van de vele digitale doe-het-zelf-recorders die vandaag de dag te koop zijn. Lekker goedkoop, maar eerlijk is eerlijk: de opname klinkt nog nergens

  naar. Wat nu? De mastering engineer biedt uitkomst. Erwin Maas ziet het simpel: ‘Een mastering engineer maakt een opname cd-klaar.’ Maas werkte eerst bij Sony Music en heeft sinds 2007 een eigen studio in Arnhem, waar hij niet alleen mastering verzorgt maar ook cd- en dvd-persingen. Onder zijn opdrachtgevers zitten aardig wat bekende namen, zoals Frans Bauer, Renť Froger, Harrie Jekkers en Jeroen van der Boom. Je zou denken dat Neder-landstalige muziek zijn specialiteit is, maar dat is niet zo. Mastering engineers zijn van alle markten thuis en in principe onbevangen en objectief.

Polijsten
Erwin Maas: ‘Masteren is de laatste creatief-technische fase van een mu-ziekproductie waarbij analoge geluidsopnames worden gedigitaliseerd. De mastering engineer beluistert de opname in z’n geheel, onbevangen en on-bevooroordeeld, om er vervolgens alle oneffenheden uit te halen. Je kunt opnames als het ware polijsten: ingrediŽnten naar boven halen of juist naar de achtergrond brengen, de ruwe kantjes er vanaf halen. Daar zijn verschillende technieken voor, zoals equalising en compressie. Uiteindelijk streeft een mastering engineer naar een goede verhouding tussen de frequenties, een mooie balans in het hele frequentiespectrum.’

Op de stoel van de luisteraar
Het werk van Erwin Maas begint waar het werk van de opnametechnicus ophoudt. Maas onderscheidt drie stadia: opname, mixen en masteren. ‘Een opnametechnicus is meestal ook verantwoordelijk voor de mixage, dat wil zeggen dat hij of zij de verschillende opgenomen sporen met elkaar in balans brengt. Maar het blijven losse ingrediŽnten. De mastering engineer gaat op de stoel van de luisteraar zitten. Hoe klinkt het als geheel? Het materiaal wordt meestal aangeleverd op een cd, usb-stick of via de server, op twee

  sporen: links en rechts. Mijn werk begint met het bekijken van de gehele wave-vorm, een overview van het-geen opgenomen is. Hoe groot is het dynamiekverschil tussen de verschil-lende nummers, hoeveel dynamiek mag erin blijven, welk niveau wil ik uiteindelijk op cd? Dan kies ik een    
  uitgangspositie, bijvoorbeeld het eerste liedje. Vervolgens probeer ik het overige materiaal daar qua balans en intensiteit omheen te bouwen. Mijn uitgangspunt is dat het overal goed moet klinken, dus ook op de huis-, tuin- en keukenradio, in de woonkamer of op zolder.’

Dynamische verschillen
'Klassieke muziek kenmerkt zich door grote dynamische verschillen. Bij de mastering probeer je die er zoveel mogelijk in te houden. Hoe zachter de passage, hoe meer kans op bijgeluiden, oftewel ruis. Daar moet je een goed compromis in proberen te  vinden. Popmuziek moet vaak zo hard mogelijk, dat schijnt meer impact te hebben. Daar doe ik niet graag aan mee, maar soms vraagt een klant  erom. Ik moet zowel commerciŽle als muzikale afwe-gingen maken. Het liefst maak ik een muzikale afweging. Laatst zei een zan-ger tegen me: mijn cd klinkt toch iets zachter dan die van mijn concurrent. Dan zeg ik: welke klinkt mooier? Ik laat klanten altijd naar de studio komen om het zelf te ervaren. Meestal willen ze er ook bij zijn als ik voor het eerst naar hun opname luister. Soms schrikken ze van het geluid in de studio. ‘Zitten er zoveel lage tonen in?’ ‘Klinkt mijn stem zo geknepen?’ Dan doe ik een paar kleine aanpassingen waardoor er ineens meer balans is. En dan horen ze het verschil heel goed.’

Handtekening
‘Ik geef om een bepaalde openheid en frisheid in het totale klankbeeld. Alsof er een deken vanaf wordt gehaald of een gordijn open gaat. Warmte vind ik ook belangrijk. En dat een stem, in welk soort muziek dan ook, altijd duidelijk en verstaanbaar is. Het is voor mij een uitdaging om creatief gezien iets toe te voegen, een eigen handtekening te zetten. Ik maak een lekker ‘sausje’ dat ik precies bij een productie vind passen. Hoe beter de opname of mix, hoe 

 
    meer ik erin kan doen. Dan kan ik echt in de nuances gaan werken. Het maakt niet uit of dat een klassiek project is of een popproductie, zoiets staat los van de stijl. Als een koor niet goed is, kun je de beste opname-spullen gebruiken, maar je krijgt het niet mooier dan het koor goed is. Dat geldt voor alle stappen: opnemen, mixen of masteren. Een slechte  
  opname wordt nooit een topproductie. Maar als alle ingrediŽnten goed zijn, vind ik het een uitdaging om dat extra toefje slagroom toe te voegen. Maste-ren neemt drie ŗ vier keer zoveel tijd in beslag als de duur van de opname.'

Tips voor het verbeteren van je opnames
- Benader cd-opnames niet als aparte stukken, maar als een geheel.
- Maak eerst een ijkpunt, een refe-rentiekader. Als je een nummer goed vindt klinken, stem daar dan de rest van de opnames op af wat betreft frequen-ties, balans en intensiteit.
- Luister na de eerste [finetuning] de opnames op minstens zes verschil-lende speakers af: op een stereo-installatie, een draagbare cd-speler, in de auto. Schrijf je bevindingen op en pas de opnames weer aan. Daarna weer op verschillende systemen beluisteren.
- Gebruik voor het masteren de beste boxen die je hebt. Als de opname daarop goed klinkt gebruik je slechtere boxen om te checken of het daar ook goed klinkt. Niet andersom.
- Varieer ook met de akoestiek van de ruimte waarin je werkt. Masteren moet je in principe doen op een plek waar je zo min mogelijk reflexie hebt. Maar je moet altijd kunnen vergelijken.
- Luister de opnames op verschillende volumes af; op zacht, middelhard en oorlogssterkte. Bepaalde frequenties zijn op verschillende levels meer of minder hoorbaar.
- Probeer even los te komen van je opname door er bijvoorbeeld drie dagen lang niet naar te luisteren.


Door: Elke Jansen
Uit: ZINGmagazine

 

 

  
 

Prachtige Job

 
‘‘Ik werk veel met zangers en zange-ressen. Recentelijk heb ik een schoolmusical van Stanley Stok-kermans (zoon van Joop, red.) gemasterd. Dat betrof een live-registratie van twee avonden en de bedoeling was dat het als ťťn geheel zou klinken. Dat is een prachtige job voor een mastering engineer. Een geluidstechnicus of mixer is al blij als zangers, koor en band een beetje goed opgenomen zijn en er een redelijke balans is tussen het directe geluid en de ambiance. Maar probeer maar eens twee verschillende avonden hetzelfde te laten klinken. Verschillende microfoonposities, andere instrumentalisten, ander publiek. Je moet zorgen dat het met elkaar in balans komt.’
  
 
 

Irritant Geklik

 
Nog een voorbeeld van een maste-ringklus? De partner van een koorlid heeft tijdens het concert foto’s ge-maakt. Door de hele opname heen hoor je het irritante geklik van de camera. Of wat dacht je van hoe-sten? In een live situatie begrijp je zoiets nog wel, maar op een cd wil je dat echt niet horen. In de mastering bestaan [tools] om dit soort oneffen-heden eruit te krijgen. Dat zijn hele mooie [plug-ins] die ook erg duur zijn en daarom vaak alleen door maste-ring engineers worden gekocht. Daarmee kun je het geklik en gehoest wegfilteren zonder dat je dat in het muzikale spectrum terughoort. Dat werkt meestal perfect.’

 

Programmeren

Uiteindelijk maakt een mastering engineer de hele blauwdruk van de cd. Daar hoort ook bij dat je goede in- en uit-punten maakt (begin en einde van een nummer, red.), een track-volgorde, dat soort dingen. Aan ieder startnummer van de cd worden bepaalde codes gekoppeld. Die worden niet in de audio zelf opge-slagen maar op een aparte plek, aan de binnenkant van de cd. Je merkt het als je een cd in de cd-speler stopt: dan gaat ‘ie eerst altijd even draaien en ineens is daar de informatie: zo lang duurt de cd, zoveel tracks staan erop. Dat proces heet indexeren. En als een cd op de radio wordt ge-draaid zorgen die codes ervoor dat de Buma-Stemra-afdracht automatisch wordt geregeld. Dat programmeer je allemaal bij het masteren.’
  
 
 

Artikelen Zoeken

 
 
De artikelen zijn gerangschikt onder een aantal rubrieken. Die rubrieken vindt u in het menu en op de informatiepagina.
 
U kunt  ook op trefwoord zoeken. Hieronder kunt u de artikelen doorzoeken op ťťn of meerdere trefwoorden. Scheid trefwoorden met een spatie!
 

 

 

 
 

Artikelen Aanmelden

 
 
Heeft u zelf interessante artikelen geschreven over zingen of kent u artikelen over zingen die u voor deze rubriek wilt aanmelden, laat het ons dan hier weten!
 
  
 
  ©  Niets uit deze site mag zonder toestemming worden gekopieerd
© ZING.NL -

TERUG NAAR PAGINA-TOP   |   PRINT PAGINA

Design: IMAE INFORMATIE INNOVATIE