HOME  |  WEGWIJZER   |   CONTACT   |   MIJN GEGEVENS   |   ZOEKEN

INLOGGEN   |   WORD GRATIS LID!

  • SuperVoices 2017
  • VoicEmail
 
 
   
       
 

   HOTLINKS

VOCAL PLAZA! - LEESTAFEL

 
Interview met musicoloog, schrijver en componist Leo Samama over de zing van muziek. Door Olga De Kort-Koulikova.

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Zing mee met SuperVoices
ZinGdex
Zing.nl LedenService
Vocale abonnementen
Koorarrangementen
   

Wat is de Zin van Muziek?

 
       
      Vragen beginnend met ‘wat is de zin van…’ zijn nooit gemakkelijk, want ze veronderstellen een filosofische bena-dering van een vraagstuk. Al eeuwen-lang worstelen we met de zin van het bestaan, zoeken we naar de diepere betekenis van het leven en bezorgen we met alle ‘zinvragen’ onszelf de no-dige hoofdbrekens, zonder enig uitzicht op een eenduidig antwoord. De zin van muziek is een even zo filosofische zin-vraag. Wat is de zin ervan en waarom, hoe en waar moeten we naar het ant-  
woord zoeken? Het nieuwe boek De Zin van Muziek van musicoloog, schrij-ver en componist Leo Samama is een zoektocht naar antwoorden op de vragen wat muziek is en hoe zij werkt. Het zijn eigen vragen en die van zijn studenten aan de conservatoria van Maastricht en Tilburg die hij ieder jaar tijdens colleges muziekfilosofie en esthetiek ontmoet. Het zijn tevens vragen die iedere luisteraar, concertbezoeker, musicus en muziekliefhebber zich weleens stelt in een poging om muziekmechanismen, de taal van muziek en zijn eigen reacties op een muziekstuk te begrijpen. Samama’s boek geeft geen kant-en-klare oplossingen; het biedt stof tot nadenken, stelt steeds nieuwe vragen en geeft steeds nieuwe antwoorden. Net als de muziek zelf met haar, zoals uit het boek blijkt, ruimte voor interpretatie en vele zienswijzen.

Olga de Kort: In uw voorwoord stelt u meteen dat er geen defini-tieve zin van muziek bestaat. Dus geen universele zin van de muziek voor ons allemaal?
Leo Samama: ‘Er bestaan inderdaad veel ‘zinnen’ van muziek, veel mogelijk-heden om deze te bepalen en veel visies op muziek. Er is niet eens n ge-schiedenis van de muziek en geen n en hetzelfde beeld ervan.’

Maar n zekerheid hebben we wel: de betekenis van muziek voor de mensen?
‘Dat is inderdaad het enige dat we zeker weten, dat ze betekenis heeft. Mu-ziek is belangrijk voor het ontwikkelen van abstract en gelaagd denken, voor wiskunde, en sociale vaardigheden. Alle muziek, en niet alleen de klassieke, kan ons door de abstractheid van de klank, op een hoger niveau van denken zetten. Iedereen is ontvankelijk voor muziek, maar hoe we erop reageren is individueel. Wij horen en zien niet precies hetzelfde en geven ieder van ons verschillende betekenissen aan kleuren en klanken. Ons luisteren wordt nu eenmaal benvloed door een veelheid van door ons opgedane ervaringen, herinneringen en eerdere emoties.’

Hoe kom je dan achter de zin van muziek?
‘Door aandacht te geven aan de vele facetten waarop je met muziek kunt om-gaan. In het boek neem ik bijvoorbeeld composities van Schubert, Bach, Beethoven, Dvořk en Lully als uitgangspunt. Ze zijn mijn kapstok om een aantal elementaire theoretische zaken aan de orde te stellen. Ten eerste, waar gaat het bij muziek om? Muziek is klank, dus is de vraag of zij ook bestaat als zij niet klinkt en hoe ze dan in ons geheugen bestaat. Muziek komt als geluidsgolven tot onze oren, maar wat gebeurt er dan in ons hoofd? Welke consequenties heeft dat voor de manier waarop we persoonlijk als individu erop reageren? Wat horen we eigenlijk en waar ligt dat precies aan? Dat zijn de aspecten van de communicatie en taal van muziek. En zo komen er allerhande elementen aan de orde, ook uitvoering en notatie. Bij de notatie gaat het kennelijk om een vertaling van klanken naar symbolen voordat een uitvoerende musicus deze symbolen tot een klank kan terugbrengen. Aangezien de klank een middel is van non-verbale communicatie, moeten we kijken hoe we de klank interpreteren en welke betekenis we daaraan geven. Muziek is communicatie van hogere orde, zonder woorden maar wel net zo betekenisvol als communicatie met concrete woorden. Maar dat wil niet zeggen dat muziek louter emotie is, het is ook suggestie. Alle emoties en beleving van muziek zijn voor het allergrootste deel bepaald door de ontvanger. Zijn emoties moeten echter parallellen hebben met de toonhoogten, klankstromen, dissonanten en consonanten die hij hoort. Alleen dan kunnen zijn emoties als door de muziek ontketend worden.’

Dat betekent dat de zin van muziek voor ons kan veranderen naarmate we ons ontwikkelen?
‘Het kan ook iedere dag veranderen. Sterker nog, je kunt in een slechte bui een prachtig stukje muziek opzetten die je bui verbetert. En dat betekent dat de muziek de geest kan veranderen. Dan komen we bij Plato uit, bij de gedachte: ‘Pas op, muziek is een gevaarlijk fenomeen’. Kijk naar de totalitaire staten, hoe ze de krachtige uitwerking van muziek gebruiken, of er bang voor zijn.’ Ze geven aan muziek hun eigen zin. ‘Dat doen ze zeker! Maar daar zit het probleem dat de muziek verborgen boodschappen op het associatieve vlak kan doorgeven. Bijvoorbeeld zoals bij Sjostakovitsj, die door zijn tijdgenoten in de Sovjet-Unie totaal anders werd beluisterd dan in het Westen.’

En zo komen we bij de interpretatie.
‘Precies, en zo behandel ik in het boek allerlei zaken, zoals ook de relatie van muziek en politiek, de geschiedenis van de muziekgeschiedenis en de hedendaagse muziek. De muziek heeft in zijn ontwikkelingsgang veel meer lagen dan alleen het ‘Beethoven leerde het vak van Haydn, die het van de Mannheimers had geleerd, die zelf een reactie op Bach waren, die ‘het vak’ op zijn beurt weer leerde van alle orgelvoorgangers inclusief Sweelinck, en dat is de grote lijn in onze muziek’. Alsof je een wandeltocht door de Himalaya maakt en van de ene top van 8000 meter naar de andere 8000-top springt zonder een dal tegen te komen. Maar alle toppen bestaan dankzij flanken en dalen. Ook Bach bestond niet bij de gratie van twee of drie grote componisten voor hem, hij reageerde op alles wat hij hoorde en zag, en dat vind je in zijn werken terug. Maar wij herkennen hier heel weinig van en staan liever boven op de Mont Blanc om over de toppen van de Alpen te kijken. Als we opeens in het dal terechtkomen en naar de top omhoog kijken, hebben we geen idee van wat het betekent.’

Wat voor lezers had u voor ogen bij het schrijven van dit boek?
‘Mensen die naar concerten gaan, zelf thuis muziek maken, maar ook ge-interesseerde liefhebbers van alle muziekgenres en stijlen. En vooral mijn studenten, want veel van wat ik hier opgeschreven heb, vertel ik ook tijdens mijn colleges. Het boek ontstond bovendien als vervolg op de lezingenserie op CD, Klinkende geschiedenis. Dit krijgt nu ook nog een vervolg in zes hoorcolleges over de zin van muziek die door Home Academy in de komende maanden in De Rode Hoed worden opgenomen.’

Kan De zin van muziek ook in het middelbaar onderwijs gebruikt worden?
‘Op scholen waar filosofie of muziek voor het eindexamen wordt gegeven zonder meer. Filosofie leert jongeren analytisch gelaagd denken en op on-derzoek uit te gaan, onmogelijke vragen te stellen en deze zelf te beant-woorden. Muziek kan daarbij de weg wijzen.’


Door: Olga De Kort-Koulikova
Meer ...
 

 
      
 Professionele fotoshoot van uw zanggroep
     
 
 
 

Artikelen Zoeken

 
 
De artikelen zijn gerangschikt onder een aantal rubrieken. Die rubrieken vindt u in het menu en op de index-pagina.
 
U kunt  ook op trefwoord zoeken. Hieronder kunt u de artikelen doorzoeken op n of meerdere trefwoorden.Scheid trefwoorden met een spatie!
 
 

 

 

 
 

Artikelen Aanmelden

 
 
 
Heeft u zelf interessante artikelen geschreven over zingen of kent u artikelen over zingen die u voor deze rubriek wilt aanmelden, laat het ons dan hier weten!
 
 
        
 

Repertoire en Meer ...

 
       
 
 
Multi Mix Music biedt u een uitgebreide collectie aan eigentijds en klassiek repertoire. Maar u kunt ook bij ons terecht voor Tipboeken, CD-consultancy en nog veel meer ...
   
 
 
 

VoicEmail

 
 
 
VoicEmail is de gratis e-mail nieuws-brief van Zing.nl met het laatste nieuws over alles wat met zingen te maken heeft. Bekijk hier de laatste editie. Deze nieuwsbrief wordt maandelijks aan ruim 17.500 zang-liefhebbers toegezonden. 
Neem een gratis abonnement ...
  
 
     
   
     
     
      
  ©  Niets uit deze site mag zonder toestemming worden gekopieerd
© ZING.NL -

TERUG NAAR PAGINA-TOP   |   PRINT PAGINA

Design: IMAE INFORMATIE INNOVATIE